نقد شعر امروز
نگاهی تحلیلی و انتقادی به جریان های شعری و شاعران معاصر ایران

آوانگارد ها، گروهی با آرمان ها و ارزش هایی مشترک اند که جلوۀ آن سبک زندگی عصیان گرایانه ای است که انتخاب کرده اند. در دایره المعارف هنر(انتشارات فرهنگ معاصر/ 1385) ، «آوانگارد(avant garde) یا پیشرو، به هنرمندان، نویسندگان و شاعرانی گفته می شود که در یک دورۀ معین، پیشروترین اسلوب ها یا مضامین را در آثارشان استفاده کرده اند و اغلب بانی جنبش های نو بوده اند.» این اصطلاح با جنبش های مربوط به نظریۀ هنر برای هنر(Art for art sake) گره خورد که اولویتشان گسترش مرزهای تجربۀ زیبایی شناختی بود.

با این مقدمه می خواهم وارد بحث آوانگاردیسم در ایران شوم. مدت هاست که در مصاحبه ها و میزگردهای مطبوعاتی می شنوم که از شعر آوانگارد حرف می زنند. آقای مصاحبه گر از آقای شاعر یا منتقد- که عموما از دوستانش است- می پرسد که آوانگارد چیست؟ آقای منتقد در زمینۀ آوانگاردیسم و تاریخچۀ فرنگی آن هر چه می داند، بر زبان می آورد. بعدا آقای پرسشگر می پرسد: نظرتان دربارۀ شعر آوانگارد ایران چیست؟ آقای شاعر یا منتقد زور می زند تا آنچه را که از آوانگاردیسم خوانده است با شعر امروز ایران پیوند بزند؛ بدون اینکه به ریشه های رشد و تکامل آن در دو جامعه مختلف بپردازد. در پایان هم می بینیم که حاصل مصاحبه، شده است انبوهی اصطلاحات و جملات قلمبه سلمبه که نه تنها مخاطب، حتی خود حضرتش هم چیزی از آن سر درنمی آورد. در طول مصاحبه، از ده ها جریان و مکتب شعری در ایران حرف می زند که هر کدام به فاصلۀ چند سال کوتاه از پی هم پدید آمده اند و همه هم آوانگاردند. ماشاءالله با این همه آوانگاردیسم و پیشتازی، نمی دانم چرا هنوز شعر امروز ایران با بحران مخاطب دست و پنجه نرم می کند.

معیارهای هنر تغییر کرده اند. تئوری و نظریه، جای تجربه های ناب شعری را گرفته اند. شعر به جای آنکه از درون شاعر و از متن جامعه ای که شاعر در آن زندگی می کند، بجوشد؛ از درون مکاتب و نظریه های ادبی قرن بیستم فرانسه و انگلیس و آمریکا می جوشد. چرا این آوانگاردهای پیشتاز ما شعر دلنشین نمی گویند؟ چرا شعرهایشان حتی در حافظۀ کوتاه مدت مردم هم نمی ماند؟ چرا با متن جامعه ارتباط ندارند؟ چرا دایره ارتباطات شاعران آوانگارد ما محدود شده است به چند روزنامه و چند محفل روشنفکری؟ امان از این پیشتازی و آوانگادیسم...! لطفا اگر اشتباه می کنم، به من بگویید این آوانگاردیسم چیست...!!!؟

ارسال شده توسط رضا عبدالملکی در ساعت |

لینك دوستان
آخرین مطالب ارسالی
طراح قالب
طراح قالب های بلاگفا